Clonezilla (www.clonezilla.org) to oprogramowanie do archiwizacji i odtwarzania danych w trybie klonowania. Za pomocą tego narzędzia wykonamy także masowo kopie systemów takich samych stacji roboczych. Pomysłodawcą aplikacji jest Steven Shaiu, który przewodzi tajwańskiej grupie NCHC Free Software Labs. Jedną z kluczowych cech tego projektu jest to, że został on udostępniony na licencji GPL. Czyni to Clonezillę oprogramowaniem dostępnym nieodpłatnie dla każdego.

Bit goni bit

Istotą klonowania dysków lub partycji jest kopiowanie znajdujących się na nich danych "bit po bicie", niezależnie od systemu operacyjnego zainstalowanego na dysku. Środowiskiem uruchomieniowym dla Clonezilli jest odpowiednio zmodyfikowana dystrybucja Linuksa Debian Live. Na całość tego oprogramowania składają się mniejsze narzędzia, które zapewniają konkretne funkcje, m.in. do klonowania partycji: partimage, ntfsclone, partclone.

Zaletą Clonezilli jest obsługa wielu różnych systemów plików, wykorzystywanych w różnych systemach operacyjnych. Z najważniejszych należy wymienić: linuksowe ext2, ext3, ext4, ReiserFS, xfs, jfs, stosowane w Windows FAT16, FAT32 i NTFS czy HFS+ systemu MacOS. Prócz tego obsługiwane są występujące w systemach linuksowych woluminy dyskowe LVM2. Trzeba podkreślić, że podczas klonowania kopiowane są tylko bloki dysku z zapisanymi danymi, co w znaczący sposób skraca czas tworzenia kopii i zmniejsza jej końcową objętość. Ponadto Clonezilla jest w stanie sklonować każdą partycję nawet z systemem plików, którego nie obsługuje. Jeśli takowa zostanie wykryta, to skopiowana zostanie cała partycja, sektor po sektorze za pomocą narzędzia dd.

Na rynku dostępne są komercyjne programy tego typu, stanowiące konkurencję dla Clonezilli, np. Norton Ghost firmy Symantec. Jednak aplikacja ta obsługuje jedynie systemy plików FAT16, FAT32, NTFS, ext2 i ext3. Innym przykładem jest rodzina produktów True Image firmy Acronis, które obsługują także system ReiserFS, i - podobnie jak Clonezilla - radzą sobie z nierozpoznanymi partycjami, klonując dane w trybie raw - sektor po sektorze.

Clonezilla Live

Program Clonezilla występuje w dwóch wersjach - Live i Server Edition. Pierwszą z nich możemy uruchomić na kilka sposobów - z płyty CD, pendrajwa, dysku twardego USB lub też przez protokół PXE (Preboot Execution Environment). Wersję Live wykorzystuje się do archiwizowania i odtwarzania danych jednej maszyny - stacji roboczej, laptopa czy serwera. Zawartość dysku lub wybranych partycji możemy zapisać do pliku jako obraz lub od razu sklonować dane na drugi dysk podłączony do komputera. Pliki z obrazami dysków lub partycji możemy składować na nośnikach podłączonych lokalnie do komputera (dysk twardy, pendrajw itp.) lub też w sieci, podłączając się do serwera SSH, NFS lub Samba, czy też na zasobach udostępnionych w systemach Microsoft Windows.

Takie rozwiązanie ma wiele zalet: szybkość działania, niezawodność i wysoką dostępność. Przykładem może być składowanie plików z obrazami dysków na dedykowanym serwerze plików, który działa w naszym urzędzie, lub na zewnętrznej macierzy dyskowej, jeśli taką dysponujemy. Zazwyczaj dyski twarde w takich serwerach czy macierzach są bardzo wydajne i nie będą spowalniać procesu archiwizowania.

Kolejny aspekt to szybkość sieci LAN, przez którą będziemy przesyłać obrazy na serwer. FastEthernet, który króluje w większości jednostek publicznych, daje możliwość transferu na poziomie kilkuset megabajtów na minutę, co jest wartością wystarczającą do wygodnego wykonywania obrazów przez sieć. Szybkość klonowania do pliku w dużej mierze zależy od wydajności komputera i szybkości dysku twardego, z którego dane będą kopiowane. Im szybsza maszyna, tym lepiej, bo skraca się czas kompresji danych.

[...]

Autor jest doświadczonym administratorem sieci w instytucjach prywatnych i publicznych. Obecnie pracuje w Sądzie Rejonowym w Pabianicach, w którym odpowiada za pełną informatyzację jednostki.