Fot. D. Stańda

Pierwsi wielcy podróżnicy, odkrywając dla zachodniej cywilizacji świat, dokumentowali swoje wędrówki, tworząc fantastyczne mapy. Fantastyczne, gdyż więcej miały wspólnego z fantazją autorów niż odwzorowaniem rzeczywistości. Dopiero wiedza o tworzeniu dokładnych odwzorowań zdobyta w czasie kilkuset lat pozwoliła tworzyć mapy oddające rzeczywistość w dostatecznym stopniu. Pojawienie się fotografii i lotnictwa w znaczący sposób poszerzyło możliwości "przerysowania" świata na papier. Ostatnie kilkadziesiąt lat, stojące pod znakiem rozwoju technologii komputerowych, satelitarnych i fotograficznych, spowodowało ogromny skok w sposobach odwzorowywania powierzchni naszej planety.

Ciągle jednak nie jesteśmy w stanie nauczyć komputerów bezbłędnego rozpoznawania obrazów. O ile doskonale radzą sobie z prostymi obiektami (chociażby tablicami rejestracyjnymi identyfikowanymi przez systemy pomiaru prędkości czy też zeskanowanymi stronami z prostym tekstem), o tyle pomieszanie barw czy też skomplikowanie linii powoduje ogromny wzrost kosztów precyzyjnego odczytania takiego obrazu. Postęp w dziedzinie zastosowania komputerów do zarządzania danymi przestrzennymi dokonuje się więc głównie za sprawą wektorowego sposobu zapisu grafiki oraz bazodanowego zapisu danych przestrzennych.

Grafika-matematyka

Wektorowy zapis obrazu to przykład bezpośredniego zastosowania matematyki w praktyce. Technologia ta jest jedną z podstaw działania wszystkich narzędzi CAD (Computer Aided Design - projektowanie wspomagane komputerowo), z których to wywodzi się rodzina systemów GIS (System Informacji Geograficznej, ang. Geographic Information System). Drugim ich fundamentem jest możliwość zapisu informacji przestrzennej do bazy danych. I nie chodzi tu tylko o proste składowanie danych o wartościach dla poszczególnych pikseli obrazu, lecz o zapis danych w formacie wektorowym oraz zapewnienie odpowiednich narzędzi do obsługi tej informacji. Mając bowiem dane zapisane w postaci cyfrowej, można na nich wykonywać wiele operacji, wykonując je w postaci funkcji i procedur bazodanowych. Liderem rynku w tym zakresie jest firma Oracle. Przechowywanie danych przestrzennych w bazie danych pozwala także na znaczne zwiększenie ilości informacji powiązanych z konkretną lokalizacją przestrzenną.

GIS dla ludzi

Jednym z kierunków rozwoju systemów GIS jest ich popularyzacja, zastosowanie do codziennych czynności. Przy jednoczesnej popularyzacji Internetu spowodowało to, że zaczęto doceniać znaczenie map w codziennym życiu. Jednym z przejawów tego trendu jest popularyzacja systemów nawigacji samochodowej. Choć występuje ona w postaci zarówno serwisów i urządzeń komercyjnych, jak i bezpłatnych, to tak naprawdę mamy do czynienia z tymi samymi narzędziami i mechanizmami wyszukiwania, tylko w zupełnie innej skali.

Dokładnie takie same mapy i dane mogą stanowić ważne elementy systemów informacji wykorzystywanych do zadań publicznych. Nawet jeśli mówimy tu o zupełnie innej skali zastosowania i zupełnie innych typach danych, to narzędzia pozostają te same. Można zatem pokusić się o stwierdzenie, że technologie sprawdzone w starciu w wymaganiami użytkowników przydają się w codziennej pracy urzędu.

Warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden ważny aspekt zwiększonej informatyzacji systemów GIS. Mapy były do tej pory w zasadzie dwuwymiarowe. I choć nasze otoczenie spełnia wymagania przestrzeni trójwymiarowej w rozumieniu geometrii klasycznej, to wymiar wysokości przez wiele lat nie był dla ludzkości polem eksploracji. Wraz z rozwojem technologii informatycznych niezmiernie ważne, a jednocześnie możliwe stało się dla nas opisanie tej przestrzeni. Doskonałym przykładem tego typu rozwiązania są mapy akustyczne, których tworzenie, a zwłaszcza praktyczne zastosowanie, byłoby w zasadzie niemożliwe bez wsparcia komputerowego.

Autorzy trzech kolejnych artykułów pokazują, jak kreatywne podejście do zagadnienia technologii informatycznych w GIS może w znaczący sposób zmienić nasze postrzeganie świata. Jednocześnie nie sposób nie zauważyć, że bez nowoczesnej technologii nie byłoby możliwe w realnym czasie spełnianie takich funkcji. Niebagatelna jest tu rola informatyki (rozumianej jako służby), która z jednej strony może być inicjatorem takich projektów, wskazując nowe możliwości wykorzystania już posiadanych informacji. Z drugiej jednak strony wzrost ilości danych przestrzennych stawia przed informatyką nowe wyzwania w zakresie zabezpieczenia zarówno wydajności, jak i odpowiedniej pojemności składnic danych, które muszą rosnące lawino informacje przechowywać w spójny sposób, a jednocześnie udostępniać rosnącej rzeszy użytkowników.

Autor jest doradcą w zakresie dostaw rozwiązań informatycznych, prowadzi także szkolenia z tematyki zamówień publicznych.