Rys. B. Brosz

Głównym celem informatyzacji administracji jest zapewnienie łatwego przepływu informacji między podmiotami realizującymi zadania publiczne. Dlatego właśnie polski prawodawca unormował udostępnianie danych z rejestrów publicznych. Stosowne regulacje znalazły się w ustawie o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (DzU z 2005 roku nr 64, poz. 565 z późn. zm.) oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie sposobu, zakresu i trybu udostępniania danych zgromadzonych w rejestrze publicznym (DzU z 2005, nr 205, poz. 1669). Jednak przepisy te, mimo że stanowią podstawę do przekazywania danych zawartych w zasobach państwa i samorządów podmiotom realizującym konkretne zadania publiczne, nie są szerzej stosowane. Urzędy udostępniają zgromadzone u siebie informacje, w tym dane osobowe, opierając się na innych uregulowaniach. Sytuacja ta zapewne ulegnie zmianie, gdyż przedłożony Sejmowi przez Radę Ministrów projekt zmiany ustawy o działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (por. http://orka.sejm.gov.pl/proc6.nsf/opisy/2110.htm) przewiduje ograniczenie stosowania w postępowaniu administracyjnym zaświadczeń. Jeżeli nowelizacja zostanie przeprowadzona w proponowanym kształcie, to organy administracyjne nie będą mogły żądać od stron przedstawienia zaświadczeń, w przypadku gdy istotna dla rozstrzygnięcia sprawy informacja będzie się już znajdowała w rejestrach publicznych. Dlatego też warto już teraz przybliżyć zasady udostępniania danych z tych zasobów.

Czas zinformatyzować rejestr

Pojęcie rejestru publicznego zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 5 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Zgodnie z tym przepisem rejestr publiczny to "rejestr, ewidencja, wykaz, lista, spis albo inna forma ewidencji, służące do realizacji zadań publicznych, prowadzone przez podmiot publiczny, na podstawie odrębnych przepisów ustawowych". Należy podkreślić, iż chodzi tu zarówno o rejestry, w których zgromadzone są dane osobowe, jak i te, w których zbierane są informacje niedotyczące osób. Przykładem jest więc nie tylko rejestr osób bezrobotnych (por. art. 33 ust. 1
ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - DzU z 2004 roku nr 99, poz. 1001 z późn. zm.), ale również Centralna Ewidencja Badań Klinicznych (por. art. 37 ust. 5 ustawy Prawo farmaceutyczne - DzU z 2001 roku nr 126, poz. 1381 z późn. zm.). Obowiązek prowadzenia tych ewidencji wynika więc bezpośrednio z odpowiednich ustaw. Jest to istotna cecha rejestru publicznego. Z tej przyczyny rejestry skarg i wniosków (por. np. § 21 ust. 1 pkt 2 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych - DzU z 1999 roku nr 112, poz. 1319 z późn. zm.), które tworzone są w urzędach na podstawie rozporządzeń w sprawie instrukcji kancelaryjnych (por. np. § 21 ust. 1 pkt 2 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie instrukcji kancelaryjnej dla organów gmin i związków międzygminnych - DzU z 1999 roku nr 112, poz. 1319 z późn. zm.) - nie są rejestrami publicznymi. Tego statusu nie mają wykazy podopiecznych ośrodków pomocy społecznej tworzone na potrzeby wypłaty zasiłków. Są one bowiem sporządzane w celach technicznych i nie ma ustawowego obowiązku ich przygotowywania.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne "Podmiot prowadzący rejestr publiczny zapewnia podmiotowi publicznemu albo podmiotowi niebędącemu podmiotem publicznym, realizującym zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów, albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny ich realizacji, nieodpłatny dostęp do danych zgromadzonych w prowadzonym rejestrze, w zakresie niezbędnym do realizacji tych zadań". Kwestia sposobu udostępniania danych nie została jednak jasno uregulowana. Z jednej strony, art. 15 ust. 2 ustawy stanowi bowiem, że dane zgromadzone w rejestrze publicznym "powinny być udostępniane drogą elektroniczną". Z drugiej zaś strony zgodnie z art. 14 pkt 3 ustawy "Podmiot publiczny prowadzący rejestr publiczny jest obowiązany (…) umożliwić dostarczanie informacji do tego rejestru oraz udostępnianie informacji z tego rejestru drogą elektroniczną, w przypadku gdy ten rejestr działa przy użyciu systemów teleinformatycznych". Jeśli założymy, że ustawodawcę cechował pewien racjonalizm, powinniśmy przyjąć, że sprzeczność między tymi przepisami ma charakter pozorny.

[...]

Autor jest prawnikiem. Zajmuje się prawnymi aspektami informatyzacji publicznej i ochrony zdrowia. Jest współautorem komentarza do ustawy o podpisie elektronicznym.