Od 1 maja 2008 r. na podstawie art. 58 ust. 2 ustawy o podpisie elektronicznym, w związku z art. 63 § 3a kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej są zobowiązane do przyjmowania wniosków elektronicznych opatrzonych podpisem elektronicznym (bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu). Nie dopuszczono jednocześnie możliwości wykorzystania innych metod identyfikacji. Zmiany w ustawodawstwie (ustawa o podpisach elektronicznych, ustawa o informatyzacji podmiotów realizujących zadania publiczne - dalej: uinf) zmierzają w kierunku wprowadzenia nowych sposobów identyfikacji użytkownika i uwierzytelnienia podań. Powszechne wykorzystanie tych mechanizmów może jednak stawiać pod znakiem zapytania celowość dalszego funkcjonowania lokalnych centrów certyfikacji.

Potrzeby wyprzedzają prawo

Konieczność uwzględnienia wymagań prawnych, a także podejmowane wcześniej działania zmierzające do umożliwienia załatwiania (czy choćby tylko inicjowania) postępowań administracyjnych drogą elektroniczną sprawiły, że urzędy stanęły przed dylematem. Nie było bowiem pewne, czy warto od razu inwestować w informatyzację procedur administracyjnych, czy może lepiej poczekać na zmiany w prawie dotyczące podpisu elektronicznego. Możliwości jego wykorzystania przez potencjalnych klientów urzędu były i są mocno ograniczone z uwagi na koszty zakupu podpisu elektronicznego weryfikowanego za pomocą kwalifikowanego certyfikatu (dalej: podpisu kwalifikowanego).

Niektóre instytucje samodzielnie lub we współpracy z innymi podmiotami podjęły się realizacji projektów informatycznych, tworząc własne centra certyfikacji. Stworzyły one warunki techniczne umożliwiające realizację usług publicznych na platformie elektronicznej przez wydawanie mieszkańcom gminy, miasta czy regionu certyfikatów pozwalających na uwierzytelnienie e-podania oraz identyfikację wnoszącego podanie. Większość tego typu projektów została sfinansowana z wykorzystaniem środków unijnych.

Podpis osobisty

Obowiązek stosowania podpisu kwalifikowanego jako jedynej metody uwierzytelniania okazał się zbyt dużym ograniczeniem prawnym. Zaczęto więc szukać innych rozwiązań technicznych, organizacyjnych i prawnych umożliwiających upowszechnienie e-administracji. Jednym z nich jest elektroniczny dowód tożsamości z funkcją uwierzytelnienia w systemach informatycznych, czyli tzw. osobisty podpis elektroniczny w dowodzie osobistym - narzędzie przygotowywane w ramach projektu pl.ID.

Zgodnie z założeniami projektu ustawy o dowodach osobistych (patrz: http://bip.mswia.gov.pl/portal/bip/178/18498/) warstwa elektroniczna dowodu osobistego będzie zawierała: dane w części graficznej dowodu osobistego zapisane w postaci elektronicznej wraz z danymi je uwierzytelniającymi oraz dane służące do składania informacji uwierzytelniającej opatrzonej certyfikatem dowodu osobistego. Znajdą się tam też dane służące do składania podpisu osobistego opatrzonego certyfikatem osobistym lub certyfikatem ograniczonej identyfikacji oraz przestrzeń do fakultatywnego zamieszczenia danych umożliwiających składanie kwalifikowanego podpisu elektronicznego opatrzonego certyfikatem kwalifikowanym.

[...]

Autor jest absolwentem Wyższej Szkoły Administracji Publicznej w Łodzi oraz Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego. Jest kierownikiem Biura ds. Elektronicznego Urzędu w Urzędzie Miasta Łodzi.