Miesięcznik informatyków i menedżerów IT sektora publicznego

Katarzyna Bielińska

W żywym laboratorium

W living labach przedsiębiorcy, start-upy, naukowcy w partnerstwie z administracją testują w przestrzeni miasta autorskie rozwiązania technologiczne. Takie laboratoria innowacji są coraz częściej obecne na samorządowej mapie Polski.

Inteligentna ławka, wyprodukowana przez firmę SEEDiA, to jeden z produktów testowanych w krakowskim Living Labie. Dzięki wbudowanym panelom słonecznym zmniejsza zapotrzebowanie na energię i pozwala na ładowanie telefonów oraz dostęp do internetu.

Koncepcja miejskich laboratoriów innowacji, w których w warunkach rzeczywistych (czyli w takich, w których będą potem używane) są opracowywane, testowane i udoskonalane usługi czy produkty, znana jest na świecie od lat. Trend ten dynamicznie rozwija się w Europie, a pionierem w zakresie tworzenia i funkcjonowania urban labów jest Finlandia. Kraj ten może pochwalić się bogatym portfolio projektów z wielu zakresów, takich jak udostępnianie i zarządzanie otwartymi danymi, zarządzanie nieruchomościami i budynkami komunalnymi, dystrybucją ciepła i energii czy selektywną zbiórką oraz wywozem śmieci.

W partnerstwie i w sieci

Unia Europejska określa miejskie laboratoria jako „Publiczno-Prywatno-Obywatelskie Partnerstwa (Public-Private-People Partnerships – PPPP) na rzecz napędzanych przez użytkowników otwartych innowacji”. Dowodem wsparcia tej idei jest Europejska Sieć Żywych Laboratoriów (The European Network of LivingLabs – ENoLL) – instytucja powstała w 2006 r., która dziś zrzesza ponad 170 aktywnych członków laboratoriów innowacji na całym świecie. Sieć tworzą przedstawiciele ośrodków naukowych, instytucji badawczo-rozwojowych, firm, parków technologicznych oraz samorządów lokalnych, którym udział w ENoLL daje nie tylko niezbędny know-how oraz możliwość poznania dobrych praktyk i inspiracji, ale też okazję do systemowego wzmacniania procesów innowacyjnych.

W Polsce ruch programów miejskich służących testowaniu i wprowadzaniu trwałych rozwiązań technologicznych podnoszących jakość życia mieszkańców dopiero się rodzi. Żywe laboratoria działają m.in. we Wrocławiu, Krakowie i Gdyni. Nad uruchomieniem dwóch dużych projektów livinglabowych pracuje Warszawa. Każdy z tych ośrodków znalazł nieco inny sposób na realizację koncepcji urban labu.

City Lab we Wrocławiu

Miastem, które w formule żywego laboratorium innowacji i wspólnie z partnerami testuje, udoskonala i wdraża wiele nowych rozwiązań, jest Wrocław. – Pomysł na stworzenie City Labu powstał z potrzeby przetestowania nowoczesnych rozwiązań przydatnych dla rozwoju miasta i poprawiających jakość życia mieszkańców – mówi Robert Bednarski, dyrektor Biura Smart City i Zarządzania Projektami Urzędu Miejskiego Wrocławia, które zajmuje się koordynacją działań w zakresie przeprowadzania badań i wyborem pomysłów. Do każdego z projektów powoływane są kilkuosobowe zespoły projektowe składające się z pracowników Biura i jednostek powiązanych merytorycznie z charakterem projektu – np. z Wydziału Inżynierii Miejskiej, Zarządu Dróg i Utrzymania Miasta czy Centrum Usług Informatycznych.

We wrocławskim City Labie trwają obecnie prace nad ok. 10 projektami badawczymi. Są one związane m.in. z badaniami jakości powietrza, nowymi usługami miejskimi wykorzystującymi infrastrukturę oświetleniową, systemem zarządzania koszami na odpady oraz rozwojem technologii geolokalizacji pojazdów komunikacji miejskiej przy wykorzystaniu internetu rzeczy.

Testy w tkance miasta

Jednym z produktów, które z sukcesem przeszły już etap testów i zakończyły się wdrożeniem, jest aplikacja Mobill służąca do wyznaczania trasy i dokonywania płatności za przejazd transportem publicznym. – W ostatnim czasie do wdrożenia przekazaliśmy też przetestowany system zarządzania parkingami dla autobusów turystycznych, składający się z aplikacji mobilnej w dwóch językach i platformy dla zarządców parkingów – mówi Bednarski. Pozostałe projekty są na różnych etapach testowania.

Proces testowania produktów i usług nie w sztucznym laboratorium, ale w warunkach, w których rzeczywiście są one używane, wygląda za każdym razem podobnie. Rozpoczynają go spotkania i warsztaty inicjatorów projektu z przedstawicielami miasta. – Po wypracowaniu koncepcji przedsięwzięcia zapada decyzja o uruchomieniu projektu i podpisujemy list intencyjny w sprawie współpracy – wyjaśnia Bednarski. Jeśli to konieczne, następnym krokiem jest podpisanie umowy dotyczącej przekazania danych potrzebnych do przeprowadzenia projektu i udostępnienia infrastruktury miasta. Urzędnicy biorą tu pod uwagę infrastrukturę będącą w zarządzaniu samorządu, wyłączając z niej np. tereny prywatne czy kolejowe. Potem następuje uzyskiwanie potrzebnych zgód oraz ustalenie, czy udostępnienie infrastruktury dla montażu np. czujników lub kamer może się odbyć bez zakłócania codziennej pracy miasta. W zależności od rodzaju projektu udostępniana jest konkretna infrastruktura, na której montuje się elementy badawcze – są to np. stacje pogodowe w parkach, kamery na latarniach i budynkach w przypadku projektów parkingowych, czujniki zajętości wykorzystujące pole magnetyczne montowane na miejscach parkingowych czy też czujniki w koszach na odpady. Po przeprowadzeniu testów i audytu badań zapada decyzja o przekazaniu rozwiązania do wdrożenia. Warto podkreślić, że miasto nie płaci za przeprowadzenie testów – koszty ponosi inicjator projektu.

Kraków Living Lab

Stolica Małopolski utworzyła Living Lab w drugiej połowie 2015 r., stając się jedną z pierwszych tego typu inicjatyw w Polsce zaadresowaną bezpośrednio do młodych firm. Projekt jest wspólnym przedsięwzięciem Krakowskiego Parku Technologicznego oraz Urzędu Miasta Krakowa, zainicjowanym poprzez przystąpienie do globalnej sieci ENoLL. Bezpośrednią inspiracją do powstania żywego laboratorium były doświadczenia zebrane w ramach projektu „SMART_KOM. Kraków w sieci inteligentnych miast”, realizowanego w międzynarodowym partnerstwie wspólnie z Urzędem Marszałkowskim Województwa Małopolskiego, Urzędem Miasta Krakowa, Forum Virium Helsinki i Uniwersytetem Technicznym w Wiedniu. – Z drugiej strony, od lat jako park technologiczny zajmujący się na co dzień wspieraniem młodych firm IT i ICT, obserwowaliśmy wśród naszych przedsiębiorców silną potrzebę ko-kreacji, walidacji i testowania tworzonych przez nich rozwiązań w bliskim kontakcie z odbiorcą oraz w realnym środowisku ich funkcjonowania – mówi Agnieszka Włodarczyk-Gębik, koordynatorka projektu.

[...]

Autorka jest dziennikarką specjalizującą się w zagadnieniach IT.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma. Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.
 
 

Polecamy

Biblioteka Informacja Publiczna

Specjalistyczne publikacje książkowe dla pracowników administracji publicznej

więcej