Miesięcznik informatyków i menedżerów IT sektora publicznego

Michał Tabor

Na skrzynkę czy bez skrzynki

E-doręczenie opisane w projekcie ustawy jest realizowane poprzez przeniesienie przesyłki elektronicznej pomiędzy skrzynkami. Co do zasady takie podejście jest niezgodne z definicją usługi doręczenia elektronicznego na poziomie europejskim.

Model integracji różnych usług skrzynek z usługą RDE

Blisko 15 lat temu, w trakcie budowy ePUAP, okazało się, że przepisy dotyczące postępowania administracyjnego pozwalają jedynie na doręczenie do i z podmiotów publicznych w sposób, w którym to sam podmiot publiczny wydaje dowody przyjęcia korespondencji, realizując zadania biura podawczego. Taka właśnie została przyjęta konstrukcja ePUAP, w której każdy podmiot uzyskał skrzynkę podawczą wystawiającą w jego imieniu dowody nadania. Każda osoba chcąca komunikować się z podmiotami publicznymi musiała mieć konto w ePUAP pozwalające na tworzenie, wysyłanie i odbieranie korespondencji. Taki model uniemożliwia tworzenie aplikacji pozwalających na automatyzację korespondencji, a możliwość wymiany dokumentów z administracją publiczną jest ograniczona do funkcji dostępnych w ramach ePUAP.

Niezależnie od zmian technicznych, które są realizowane w ePUAP, konstrukcja zaimplementowanych w niej skrzynek stanowi poważny problem dla rozwoju usług elektronicznych w Polsce. Uniemożliwia bowiem dynamiczną wymianę informacji oraz budowanie usług i aplikacji wykorzystujących jedynie ePUAP do komunikacji z podmiotami publicznymi. Ten fakt powoduje, że duże instytucje publiczne budują własne rozwiązania, zapewniając niezależne od ePUAP sposoby komunikacji z obywatelami i przedsiębiorcami.

Doręczenia w eIDAS

Obowiązujące od 2016 r. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE (DzUrz UE L 257 z 28.08.2014 r.; dalej: eIDAS) wprowadziło do systemu prawnego usługę rejestrowanego doręczenia elektronicznego, której zadaniem jest zapewnienie przekazania przesyłki pomiędzy nadawcą a odbiorcą oraz wydanie dowodów nadania i doręczenia. Takie ujęcie usługi umożliwia zastosowanie rozwiązania pozwalającego na kontrolowane przekazywanie przesyłek elektronicznych pomiędzy różnymi systemami elektronicznymi i uniezależnienie się od ograniczeń systemowych dotyczących: 1) sposobu stworzenia przesyłanego dokumentu; 2) wymagań systemu, w którym został on stworzony; 3) wymaganych mechanizmów jego przechowania po przekazaniu odbiorcy. Usługa doręczenia ma stanowić niezależnego obserwatora procesu doręczenia (zaufaną stronę trzecią), który wystawia dowody zapewniające niezaprzeczalną informację o tym, kto, kiedy i co wysłał, a także o tym, kto, kiedy i co odebrał.

Usługa rejestrowanego doręczenia elektronicznego stanowi przezroczysty mechanizm dla innych usług, pozwalający na przekazywanie dokumentów elektronicznych pomiędzy różnymi rozwiązaniami i systemami nadawców i odbiorców. Dzięki takiemu podejściu możliwy będzie (równolegle do platformy ePUAP) rozwój systemów i usług pozwalających na tworzenie dokumentów i ich wysyłanie, natomiast nie wymaga on budowy mechanizmów obsługujących sam dokument, które mogą być zbudowane przez same podmioty publiczne, wykorzystujące dotychczas funkcjonujące rozwiązania, lub dostarczone przez niezależnych dostawców usług i aplikacji.

Usługa kurierska

Aby lepiej zrozumieć, czym są elektroniczne doręczenia w rozumieniu europejskim, warto przyjrzeć się nowoczesnym usługom kurierskim. Nie wymagają one generowania dokumentów papierowych podpisywanych przez nadawcę i odbiorcę. W momencie przekazania przesyłki do nadania kurier generuje elektroniczne dowody przyjęcia, tak samo robi w momencie doręczenia. Adres doręczeń pozwala firmie kurierskiej na skontaktowanie się z odbiorcą i ustalenie sposobu doręczenia. Cała usługa nie wymaga, aby nadawca lub odbiorca posiadał przypisaną skrzynkę nadania i odbioru, ważne są mechanizmy pozwalające na skontaktowanie się z odbiorcą oraz ustalenie sposobów identyfikacji i uwierzytelnienia odbiorcy – np. poprzez przekazanie mu kodu PIN.

W ten właśnie sposób działają usługi rejestrowanych doręczeń elektronicznych zgodnie z rozporządzeniem eIDAS. To operator usługi zapewnia mechanizmy identyfikujące nadawcę i odbiorcę, dostarcza dowody nadania i doręczania, a także informuje odbiorcę o oczekującej na niego przesyłce i jej preawizacji. Sposoby wytwarzania przesyłek oraz budowa skrzynek do przechowywania przesyłek przed i po doręczeniu są poza zakresem usługi elektronicznych doręczeń – w rzeczywistości mogą być dodatkową usługą. Adres obiorcy nie musi wskazywać fizycznego czy programowego miejsca odbioru przesyłki. Adres jednoznacznie identyfikuje odbiorcę oraz usługę doręczeń, z której on korzysta. Usługa doręczenia elektronicznego zapewnia mechanizmy poinformowania odbiorcy o oczekującej przesyłce, a także mechanizmy przekazania mu tej przesyłki po wcześniejszym jego uwierzytelnieniu.

Usługa doręczenia i skrzynka

Ponieważ usługa skrzynki i usługa doręczenia to dwie różne usługi, które mogą być świadczone przez tego samego operatora, należy wymienić kilka cech tych usług. Usługi rejestrowanego doręczenia są ściśle opisane prawem i normami technicznymi, a zakres świadczonej usługi zaufania pozwala na określenie skutków prawnych działania usługi oraz wystawionych przez nią dowodów. Tak więc skrzynki są usługą dodatkową, z której użytkownicy mogą skorzystać, ale nie muszą. Skrzynka powinna być odseparowana od usługi elektronicznego doręczenia po to, aby umożliwić odbiorcom przesyłek wybór optymalnego dla nich rozwiązania, pozwalającego nie tylko na umieszczenie przesyłki do doręczenia, ale także jej podpisywanie, zarządzanie katalogami czy wysyłanie pojedynczej wiadomości do wielu osób. Optymalnie działająca skrzynka powinna umożliwić kontakt z wieloma usługami doręczeń elektronicznych według ustalonego protokołu komunikacyjnego, tak jak jedna aplikacja do obsługi poczty elektronicznej pozwala na obsługę wielu systemów pocztowych.

[...]

Autor jest ekspertem ds. identyfikacji, uwierzytelniania i podpisu elektronicznego PIIT, rzeczoznawcą PTI, ekspertem Komitetu Technicznego ESI ETSI oraz partnerem Obserwatorium.biz i kierownikiem rozwoju Autenti. Pomysłodawca składania deklaracji PIT zabezpieczonych kwotą z deklaracji zeszłorocznej, projektant Profilu Zaufanego ePUAP i inicjator Forum eIDAS_PL zajmującego się wdrożeniem eIDAS w Polsce.

Pełna treść artykułu jest dostępna w papierowym wydaniu pisma. Zapraszamy do składania zamówień na prenumeratę i numery archiwalne.
 
 

Polecamy

Biblioteka Informacja Publiczna

Specjalistyczne publikacje książkowe dla pracowników administracji publicznej

więcej