Prof. dr hab. inż. Wojciech Cellaryprzewodniczący Rady Informatyzacji; Fot. Archiwum prywatne

IT w Administracji: Co jest dziś największą barierą w rozwoju e-administracji w Polsce?

Wojciech Cellary: Największym wyzwaniem jest mentalne wyzwolenie od papieru. Mówiąc "dokument", myślimy "papier" z podpisem i pieczątką. Tymczasem tak naprawdę dokument to certyfikowana informacja, która powinna być elektroniczna, bo wówczas jest tańsza, błyskawicznie dostępna dla uprawnionych osób niezależnie od miejsca ich przebywania i przede wszystkim automatycznie przetwarzalna. Proces wyzwalania się urzędników od papieru jest w Polsce zbyt powolny. Obywatel powinien zachować prawo posługiwania się papierem w kontaktach z urzędami, jeśli z jakichś powodów nie może, nie umie lub nie chce posługiwać się komputerem. Ale urzędnicy nie powinni mieć takiego prawa, szczególnie jeśli chodzi o obieg dokumentów wewnątrz całej, szeroko rozumianej administracji. Nawet jeśli obywatel złoży w urzędzie dokument na papierze (np. podanie), to powinien on być natychmiast przekształcony na wersję elektroniczną o statusie oryginału i dalej przetwarzany tylko w tej formie. Jedynie ostateczną decyzję urzędnik mógłby wydrukować dla obywatela, o ile ten jawnie by tego zażądał. Wszystkie dokumenty towarzyszące, np. załączniki do podania obywatela będące w gestii administracji, urzędnik powinien skompletować sobie sam, sięgając do repozytoriów dokumentów różnych urzędów, zamiast - jak to często zdarza się obecnie - zamieniać obywatela w listonosza chodzącego od urzędu do urzędu.

A niedostosowanie prawa do wymagań e-administracji, o którym wielokrotnie Pan wspominał?

W.C.: Jednym problemem jest niedostosowanie prawa, które bezwzględnie należy zmieniać, nie zrażając się oporami konserwatystów i częstym niezrozumieniem ważności sprawy. Innym natomiast jest kwestia interpretacji istniejącego prawa i wola, aby przejść na rozwiązania w pełni elektroniczne. Urzędowi miejskiemu w Częstochowie obecne przepisy nie przeszkodziły w zastosowaniu elektronicznego obiegu dokumentów. Dlaczego zatem przeszkadzają innym samorządom?

W jednym z wywiadów mówił Pan o kolejnym zagrożeniu dla informatyzacji w Polsce - braku dbałości o spójność całości e-administracji. Niebezpieczeństwo polega na niezależnym, osobnym informatyzowaniu województw, ministerstw, samorządów i szerzej - poszczególnych instytucji.

W.C.: Poruszyła Pani bardzo ważny problem - przy dzisiejszych możliwościach Internetu informatyzacja powinna opierać się na rozwiązaniach sieciowych. W Polsce mamy kilka tysięcy szpitali i kilka tysięcy szkół - czy każdemu szpitalowi i każdej szkole zafundujemy osobną serwerownię z profesjonalną obsługą? To niewykonalne!

[...]

Rozmawiała Katarzyna Bielińska-Kuniszewska