Odpowiedzialność materialną wed-ług zasad określonych w kodeksie pracy ponosi pracownik, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych ze swej winy wyrządził pracodawcy szkodę. Szkoda może powstać zarówno w wyniku jednorazowego czynu (zaniechania), jak i działania (zaniechania) o charakterze ciągłym. Przesłanką odpowiedzialności za szkodę jest wina. Zasadnicze znaczenie ma rozróżnienie na winę umyślną oraz nieumyślną. Na sytuację pracownika mają więc wpływ cztery przesłanki:

• powstanie szkody w majątku pracodawcy,
• l niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków pracowniczych,
• wina pracownika,
• normalny związek przyczynowy (szkoda jest typowym następstwem działania (zaniechania) pracownika).

Wykazanie wystąpienia wszystkich tych okoliczności oraz wysokości powstałej szkody spoczywa na pracodawcy. Pracownik ponosi odpowiedzialność za szkodę tylko wtedy, gdy spełnione zostają wszystkie cztery powyższe warunki.

Z wyłączoną odpowiedzialnością

Jeżeli do powstania lub zwiększenia szkody przyczyniły się inne osoby, w tym sam pracodawca, pracownik ponosi odpowiedzialność za szkodę jedynie w takim zakresie, w jakim szkoda pozostaje w normalnym związku przyczynowym z zawinionym przez niego działaniem (zaniechaniem). Warto dodać, że pracownik nie ponosi ryzyka związanego z działalnością jednostki publicznej czy firmy pracodawcy. W szczególności nie odpowiada on za szkodę wynikłą w związku z działaniem w granicach dopuszczalnego ryzyka. Może ono objąć zarówno skutki wadliwej organizacji pracy, jak i niezawinionego działania (zaniechania) pracownika.

Autor jest pracownikiem Kancelarii Radców Prawnych Maciej Kuźnicki, Sławomir Pasieka spółka partnerska. Był doradcą w Uniwersyteckiej Poradni Prawnej oraz Biurze Porad Obywatelskich.