Andrzej Sobczak Fot. Archiwum prywatne

IT w administracji: Skąd pomysł, by zbadać rolę, jaką odgrywa informatyka w urzędach?

Andrzej Sobczak: Przez wiele lat od strony praktycznej zajmowałem się tą dziedziną w instytucjach publicznych, przeszedłem drogę od programisty do naczelnika wydziału w jednym z ministerstw, i na co dzień obserwowałem wiele problemów. Żeby jednak móc je rozwiązać, potrzebna jest dobra diagnoza. Postanowiłem więc zbadać, w ramach pracy naukowej, jaką zajmuję się w Katedrze Informatyki Gospodarczej Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, jakie jest obecnie podejście do informatyzacji w urzędach, jak zorganizowane są służby IT. Za pomocą ankiet, a potem pogłębionych wywiadów zbadałem wybrane urzędy marszałkowskie, wojewódzkie, ministerstwa, a także po sto najlepszych urzędów gminnych i powiatowych. Przyjąłem założenie, że w tych instytucjach informatyka będzie stała na najwyższym poziomie.

Jakie są główne wnioski z tych badań?

A.S.: Zawsze widziałem, że trudno porozumieć się informatykom z tzw. częścią biznesową urzędów. Te obserwacje potwierdziły się w skali kraju - rola informatyki w urzędach jest bardzo niedoceniana. Jest ona traktowana jako coś, co musi być, ale raczej przeszkadza, niż pomaga... Informatycy postrzegani są przede wszystkim jako panowie od komputera czy drukarki, którzy pomogą, gdy zatnie się papier. Czują się przytłoczeni "bieżączką", a to przekłada się na brak czasu na myślenie strategiczne, perspektywiczne i odbija na funkcjonowaniu informatyki w urzędzie.

Czy dostrzegł Pan pozytywne wyjątki?

A.S.: Tak, np. Urząd Miasta Jaworzna, w którym naprawdę efektywnie wygląda współpraca informatyków i urzędników. Dostrzeżono tam w informatyzacji szansę na rozwój i podjęto starania o pozyskanie środków unijnych na bardziej złożone, nowatorskie projekty. Decydenci nie bali się i potrafili dobierać kompetentnych ludzi.

Dlaczego tak trudno dogadać się informatykom i decydentom?

A.S.: Przyczyną jest przede wszystkim duża fluktuacja kadr zarządzających jednostkami, każde wybory wprowadzają nowych ludzi, a co za tym idzie - nowe pomysły na funkcjonowanie urzędu, a tym samym na informatyzację. Jeden z szefów wydziału informatyki dużej jednostki mówił mi, że w ciągu czterech lat "zaliczył" już pięciu prezesów, a każdego z nich trzeba było od nowa przekonywać do tej samej koncepcji. Jednocześnie bez wsparcia decydentów nie można zrealizować dużych projektów, wdrażać zintegrowanych systemów, porządkować procesów biznesowych.

Gdzie jest lepiej - w małych jednostkach powiatowych czy dużych na szczeblu rządowym?

A.S.: W urzędach mniejszych (do 49 etatów) priorytet informatyki wskazywano na poziomie 4,9 (w skali 0-10), w instytucjach zaś powyżej 500 etatów było lepiej - 6,19.

[...]

Rozmawiała Katarzyna Bielińska-Kuniszewska