Jarosław CzubaFot. Archiwum prywatne

IT w administracji: Podwaliną powstałego w kwietniu Narodowego Instytutu Audiowizualnego jest Polskie Wydawnictwo Audiowizualne. Jakie są różnice w działaniu i strategii tych instytucji?

Jarosław Czuba: Powołanie Narodowego Instytutu Audiowizualnego (NInA) jest odpowiedzią na potrzebę niezwłocznego podjęcia działań mających na celu zachowanie narodowego dziedzictwa audiowizualnego. Polskie Wydawnictwo Audiowizualne dotychczas koncentrowało się w znacznej mierze na rejestrowaniu najbardziej wartościowych zjawisk polskiej kultury i wydawaniu ich zapisu w technologii cyfrowej. Narodowy Instytut Audiowizualny będzie kontynuował te tradycje, jednak priorytetem będzie digitalizacja audiowizualnych zbiorów analogowych oraz upowszechnianie dostępu do zrekonstruowanych i zapisanych cyfrowo materiałów.

Dlaczego to takie ważne?

J.Cz.: W chwili obecnej w rękach wielu podmiotów znajdują się setki tysięcy godzin audiowizualnych materiałów w postaci analogowej o nieocenionej wartości, które powinny być zachowane dla przyszłych pokoleń. Mam na myśli na przykład nagrania inscenizacji teatralnych, ekranizacje twórczości polskich poetów, relacje z wydarzeń religijnych, politycznych i społecznych minionego wieku. Zbiory te są nietrwałe, ich "żywotność" wynosi zaledwie od kilku do kilkunastu lat. Stąd właśnie konieczność powołania ośrodka odpowiedzialnego za zharmonizowanie i przeprowadzenie działań ratujących gasnące dziedzictwo.

Zasoby cyfrowe są tworzone przez wiele bibliotek, archiwów i instytucji. Czym NInA różni się od innych inicjatyw tego rodzaju?

J.Cz.: Narodowy Instytut Audiowizualny ma ambicje stać się krajowym koordynatorem działań związanych z zasobami audiowizualnymi. Dążymy do stworzenia spójnej strategii państwa w tym zakresie, która wyznaczyłaby kierunek działań, kolejność digitalizacji poszczególnych zbiorów, a także standardy, czyli normy techniczne, niezwykle ważne do uzyskania trwałych i wydajnych efektów.

Deklarują Państwo, że archiwizacja prowadzona jest przy użyciu "najnowszych technologicznych osiągnięć"? Co to oznacza w praktyce?

J.Cz.: Należy oczywiście odróżnić archiwizację od digitalizacji, znaczenie tych terminów nie jest w tym przypadku tożsame. Niemniej jednak, jedno i drugie pojęcie są ze sobą nierozerwalnie związane. Nie jest bowiem możliwa efektywna i odpowiedzialna cyfryzacja bez wdrożenia nowoczesnych metod dokumentowania przetwarzanego materiału. Cóż nam po setce stojących na półce audycji, nawet o doskonałej cyfrowej jakości, jeśli brakuje choćby podstawowej informacji, co przedstawiają, kto w nich występuje, ile czasu trwają. Takie zbiory są bezużyteczne. Nowoczesna archiwizacja materiałów, w tym również audiowizualnych, wiąże się z gigantyczną pracą archiwistów i dokumentalistów, którzy wzbogacają poszczególne utwory o metadane pozwalające je między sobą połączyć. Dopiero dzięki nim zdigitalizowana twórczość będzie możliwa do efektywnego wykorzystania.

Niemniej, do uzyskania pożądanego efektu konieczne jest również wdrożenie właściwych rozwiązań technicznych. Skala planowanego przedsięwzięcia uzmysławia, iż nie jest możliwe udostępnianie zbiorów, co jest naszym pierwszoplanowym celem, bez jednolitej nowoczesnej, a tym samym efektywnej i przyjaznej dla użytkownika bazy, zawierającej szczegółowe informacje dotyczące poszczególnych utworów. Dzięki takiemu rozwiązaniu odbiorcy będą dysponowali narzędziem umożliwiającym im nie tylko znalezienie interesujących materiałów, ale również zapoznanie się z profesjonalnie przygotowanymi informacjami na ich temat.

[...]